Η μετάβαση του παιδιού στην Α’ Δημοτικού αποτελεί ένα καθοριστικό σημείο στη μαθησιακή του πορεία. Πρόκειται για το πέρασμα από το στάδιο του παιχνιδιού, της εξερεύνησης και της ανακάλυψης σε ένα στάδιο με πιο αυξημένες απαιτήσεις γνωστικά, γλωσσικά, κινητικά και ψυχοσυναισθηματικά.
Ωστόσο, κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό μάθησης, ο οποίος συχνά διαφέρει από τις προσδοκίες που σχετίζονται με τη χρονολογική του ηλικία. Είναι σημαντικό να σεβόμαστε τον ρυθμό του και σύμφωνα με αυτόν να «χτίζουμε» τις γνώσεις και τις δεξιότητες που χρειάζεται ένα παιδί.
Η σχολική ετοιμότητα αφορά στην ωριμότητα, στα εφόδια και στις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την ομαλή μετάβαση από το νηπιαγωγείο στην Α΄ Δημοτικού. Αποτελεί έναν σημαντικό δείκτη ετοιμότητας για τη σχολική ζωή και συνδέεται άμεσα με την ικανότητα του παιδιού να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του νέου σχολικού πλαισίου. Δεν περιορίζεται μόνο στη γνωστική ανάπτυξη, αλλά αφορά σε ένα ευρύτερο σύνολο δεξιοτήτων που αναπτύσσονται σταδιακά και διαφοροποιούνται από παιδί σε παιδί, ανάλογα με τις εμπειρίες, το περιβάλλον και τα ατομικά χαρακτηριστικά του, καλύπτοντας βασικούς αναπτυξιακούς τομείς όπως οι εξής:
- Γνωστικός τομέας: ικανότητα συγκέντρωσης, χρωματογνωσία, σχηματογνωσία, κατάκτηση χωρικών και λογικομαθηματικών εννοιών, ανταπόκριση σε ερωτήσεις που αφορούν στο παιδί, στην καθημερινότητά του και στην οικογένειά του, αναγνώριση της γραφηματικής αποτύπωση του ονόματός του κ.α.
- Γλωσσικός τομέας: κατανοητός λόγος, ικανότητα συμμετοχής σε συζήτηση, περιγραφή αντικείμενου ή απλής εικόνας, κατανόηση και εκτέλεση οδηγιών, φωνολογική επίγνωση, κατάκτηση βασικών εννοιολογικών κατηγοριών στο εκφραστικό και αντιληπτικό λεξιλόγιο κ.α.
- Ψυχοκοινωνικός τομέας: δεξιότητες συνεργασίας, διαχείριση συναισθήματος, τήρηση των κανόνων της τάξης, ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων, υπευθυνότητα στην εκτέλεση καθηκόντων, ενσυναίσθηση κ.α.
- Κινητικός τομέας: αδρή κινητικότητα (π.χ. τρέξιμο, σκαρφάλωμα), λεπτή κινητικότητα (π.χ. λαβή γραφικού εργαλείου, χρήση ψαλιδιού), οπτικοκινητικός συντονισμός, σωστή στάση σώματος κατά τη διάρκεια μαθησιακών δραστηριοτήτων, κινητική μίμηση, έλεγχος της έντασης των κινήσεων κ.α.
- Συναισθηματικός τομέας: αυτοπεποίθηση, θετική στάση και ενεργός εμπλοκή στη μάθηση, αναγνώριση και έκφραση συναισθημάτων, αυτορρύθμιση, ψυχική ανθεκτικότητα, σεβασμός στη διαφορετικότητα, διαχείριση ήττας κ.α.
Η αξιολόγηση σχολικής ετοιμότητας πραγματοποιείται κατά την άνοιξη πριν από την ολοκλήρωση του νηπιαγωγείου, ώστε να εντοπιστούν οι τομείς που χρειάζονται ενίσχυση και να υπάρχει χρόνος προετοιμασίας για την όσο το δυνατόν πιο ομαλή μετάβαση στην Α΄ Δημοτικού.
Η διαδικασία περιλαμβάνει άτυπες και σταθμισμένες δοκιμασίες, οι οποίες εκτιμούν το επίπεδο του παιδιού και αναδεικνύουν τους τομείς που ενδέχεται να απαιτούν ενίσχυση.
Ο χρόνος ολοκλήρωσης της αξιολόγησης είναι κατά προσέγγιση 5-6 ώρες, ανάλογα με τον ρυθμό του κάθε παιδιού.
Εάν το παιδί μεταβεί στην Α’ δημοτικού χωρίς να έχει σχολική ετοιμότητα, ενδέχεται να βιώσει δυσκολία ανταπόκρισης στις σχολικές απαιτήσεις, μαθησιακή ανασφάλεια, ματαίωση, ανάπτυξη αποφευκτικών συμπεριφορών, κοινωνικές δυσκολίες κ.α
Συμπερασματικά, η έγκαιρη και ολοκληρωμένη αξιολόγηση σχολικής ετοιμότητας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την εξασφάλιση της ομαλής μετάβασης στην Α΄ Δημοτικού μαθησιακά, συναισθηματικά και κοινωνικά.
ΤΟΜΕΑΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΚΕΜΥΛΟ
