Όταν ένα παιδί εμφανίζει υπερδιέγερση κατά τη διάρκεια έντονων παιχνιδιών (π.χ. ποδόσφαιρο, κυνηγητό), αυτό σημαίνει ότι ενεργοποιούνται έντονα το αιθουσαίο σύστημα (ισορροπία και κίνηση) και το ιδιοδεκτικό σύστημα (πίεση και δύναμη). Η έντονη ενεργοποίηση αυτών των συστημάτων προκαλεί ενθουσιασμό, κινητική υπερδραστηριότητα και συναισθηματική διέγερση, που ενδέχεται να δυσκολεύει τη μετάβαση σε πιο ήρεμες μαθησιακές δραστηριότητες.
Πρωταρχικός στόχος είναι το παιδί να επαναφέρει το σώμα του σε ομοιόσταση, δηλαδή να μειώσει σταδιακά τη διέγερση και να αποκτήσει ένα «ήρεμο αλλά σε εγρήγορση» επίπεδο λειτουργίας. Μακροπρόθεσμος στόχος είναι η αισθητηριακή αυτορρύθμιση, δηλαδή το παιδί να αναγνωρίζει μόνο του τις εσωτερικές του καταστάσεις (π.χ. «Νιώθω υπερβολικά ενθουσιασμένος», «Νιώθω αγχωμένη») και να επιλέγει στρατηγικές χαλάρωσης που το βοηθούν να επανέλθει.
Μετά από έντονη κινητική δραστηριότητα, προτείνονται δραστηριότητες που παρέχουν:
- Βαθιά πίεση (ιδιοδεκτική είσοδος)
- Αργές, ρυθμικές κινήσεις (αιθουσαία είσοδος χαμηλής έντασης)
- Προβλεψιμότητα και σταθερό ρυθμό
Αυτά τα ερεθίσματα συμβάλλουν στη μείωση της διέγερσης, στη ρύθμιση του μυϊκού τόνου και στην επαναφορά της προσοχής.
Ενδεικτικές δραστηριότητες ρύθμισης
- Ιδιοδεκτικές δραστηριότητες, που έχουν σκοπό να «γειώσουν» το σώμα μέσω μυϊκής πίεσης:
- Πίεση ή «αγκάλιασμα» με μαξιλάρια.
- Πιέσεις με τις παλάμες στον τοίχο.
- Σπρώξιμο ή τράβηγμα βαριών αντικειμένων (π.χ. καρέκλα, σάκος).
- «Σαλιγκάρι»: το παιδί τυλίγεται μέσα σε κουβέρτα και ξετυλίγεται αργά.
- «Ζώα»: περπάτημα σαν αρκούδα ή καβούρι με αργό ρυθμό.
- Αργές και ρυθμικές κινήσεις, που έχουν σκοπό να ρυθμίσουν το αιθουσαίο σύστημα:
- Ήπιο λίκνισμα σε αιώρα ή κούνια (μόνο μπρός-πίσω).
- Ρολλάρισμα πάνω σε στρώμα ή fitball/ therapy ball με αργό ρυθμό.
- Αναπνοές με ρυθμό: εισπνοή 4 – κράτημα 2 – εκπνοή 6.
- Αισθητηριακές δραστηριότητες χαλάρωσης, που έχουν σκοπό να υποστηρίξουν τη σωματική και συναισθηματική ρύθμιση:
- «Βαριά» κουβέρτα ή γιλέκο (weight blanket/ vest).
- Ήπια μουσική με σταθερό ρυθμό.
- «Γωνιά ηρεμίας» με χαμηλό φωτισμό και μαλακά υλικά.
- Μάσημα (chewelry/ μασητικό κόσμημα, καρότο, τσίχλα) για στοματική ρύθμιση.
- Μεταβατικές δραστηριότητες πριν τη μάθηση, που έχουν σκοπό τη μετάβαση από το έντονο παιχνίδι σε καθιστική δραστηριότητα.
- Αργό περπάτημα σε γραμμή ή λαβύρινθο στο πάτωμα.
- 2–3 «βαριές» δραστηριότητες (push-up στον τοίχο, σπρώξε το κουτί).
- Αναπνοές και διατάσεις.
Παράδειγμα “Αισθητηριακής Ρουτίνας”
(Χρήσιμο μετά από διάλειμμα ή έντονο παιχνίδι)
Περπάτημα αργό σε κύκλο για 1-2 λεπτά –>
5 πιέσεις σε τοίχο –>
Ρολάρισμα με fitball στην πλάτη για 1-2 λεπτά –>
3 – 5 βαθιές αναπνοές (4–2–6) –>
Μετάβαση στο θρανίο.
Οπτικό πρόγραμμα
ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΕΜΥΛΟ
